Genieten bij Siloam en Westerstein.
Genieten bij Siloam en Westerstein. (Foto: Picasa)

Op 28 mei 1943 komt de trein aan in Sobibor...

Doetinchem - “Mama, papa, Eef, Juleke en ik zitten samen in de trein en gaan naar het onbekende. Wij zijn flink en houden moed, doen jullie dat ook, de redding staat voor de deur, dus we komen terug.” Leo van Coeverden (32) weet in de overvolle goederenwagon van de trein die uit Westerbork is vertrokken nog een kaart te schijven en naar buiten te gooien. Het jonge gezin uit Doetinchem komt niet terug, maar wordt direct na aankomst in het vernietigingskamp Sobibor vermoord.

FREYHEYT de rockopera haalt waargebeurde verhalen van jonge Achterhoekse verzetsstrijders naar het heden en confronteert haar publiek met de vraag: wat zou jij doen, wat heb jij voor de vrijheid over? De voorstellingen zijn uitgesteld tot eind juni 2021 in Schouwburg Amphion.

“Het verhaal van Eva en Leo is één van de drie plotlijnen in de rockopera FREYHEYT en ik vind het verreweg de moeilijkste om te vertellen,” zegt de tekstschrijver Wim Maatman. “Omdat ik hen als de mensen wil omschrijven die ze waren, niet zozeer als de slachtoffers van het gruwelijke lot dat hen is overkomen. En wat ik uit de verhalen lees, stonden Eva en Leo vol in het leven en waren ze een vrolijk positief stel. Dat blijkt ook wel uit die kaart die Leo nog weet te schrijven: We komen terug! Het zijn mensen zoals jij en ik, met hun eigen toekomstplannen, hun humor, hun geluk en hun zorgen. Je leert ze kennen en van ze houden. En als hun verhaallijn dan abrupt stopt, vraag je je af: maar waarom dan? Omdat ze Joods waren. Je vóelt de waanzin, je verontwaardiging: hoe kan dit gebeuren?”

Schutterskoning en koningin

Op 24 augustus 1932 verschijnt er een foto in De Graafschapbode. In Dinxperlo is Leo schutterskoning geworden en hij kiest de 20-jarige Eva als zijn koningin. Het artikel opent met: "Het was wel te verwachten dat Mej. E. Berlijn uit Doetinchem door den koning L. van Coeverden tot zijn gemalin zou worden gekozen". Uit de rest van de tekst blijkt dat het een vrolijk feest moet zijn geweest.

Dreiging wordt groter

Eind jaren ’30 komen uit Duitsland verhalen over hoe Joden het leven haast onmogelijk wordt gemaakt. Vrienden adviseren Eva en Leo te vluchten, maar dat willen ze niet. Ze willen hun ouders niet in de steek laten. De dreiging is echt voelbaar. Eva werkt bij de uitgeverij Misset in Doetinchem en moet absoluut geschrokken zijn als een Joods collegaatje zelfmoord pleegt door van de brug in de Oude IJssel te springen.

Julia

Eva en Leo trouwen en krijgen in 1942 een kindje, Julia, dat door vrienden maar wat graag Juliaantje genoemd wordt, met een verwijzing naar de prinses in London. Inge Volker schrijft in het boek ‘Doetinchem in Oorlogstijd’ hoe het jonge gezin zich aanpast aan de steeds strengere anti-Joodse verordeningen. Joden mochten niet meer met het openbaar vervoer, mochten geen auto meer rijden, mochten zelfs niet meer fietsen. Een familiebezoek in Dinxperlo betekende een wandeling met de kinderwagen van ruim 4 uur heen en 4 uur terug.

1943

In het voorjaar van 1943 moet het jonge gezin zich melden en komt samen met Leo’s ouders in Westerbork terecht. Daar vertrekt op 25 mei een trein met 2.862 mensen, samengedrukt in wagons naar een onbekende bestemming. Leo schrijft op zijn kaart: “Het schrijven gaat moeilijk in de trein… Jullie halen ons toch wel weer op? Na lijden komt verblijden.” Na drie dagen, op elkaar gepakt in een wagon, zonder eten of drinken, geen slaapplaats, geen toilet, komt de trein aan in Sobibor, gelegen in het uiterste oosten van Polen. Op het vriendelijk ogende perron worden mannen en vrouwen gescheiden, kinderen mogen bij hun moeder blijven. Ze moeten zich uitkleden en worden de gaskamers ingejaagd. De details zijn te gruwelijk voor woorden.

Wiegeliedje

In FREYHEYT de rockopera zien we Eva en Leo volop genieten van het leven, samen met vrienden en familie. Het jonge gezin weet een razzia te ontlopen en vlucht het huis in, sluiten de deuren en de ramen. "Het wiegeliedje dat Eva dan voor haar kindje zingt, is voor elke ouder herkenbaar," zegt Maatman. "Als ouder wil je je kind beschermen en gelukkige toekomst geven. Als dat niet kan, dan breekt je hart. Componist Tom Klein heeft er een mooi klein lief lied van gemaakt, dat met liefde is ingezongen door Marlies Claasen."

www.freyheyt.nl

kaarten via amphion.nl

Meer berichten