CPB: coronasteun was op tijd, maar duurde te lang
DEN HAAG/REGIO - De coronatijd 2020-2022 heeft een enorme impact gehad, ook op het Nederlandse bedrijfsleven. Het Centraal Planbureau (CPB) evalueerde vanuit een economisch perspectief de coronasteunmaatregelen van het Kabinet Rutte IV om ondernemend Nederland te helpen. In totaal is er volgens de Algemene Rekenkamer zo'n 83 miljard euro uitgegeven. Met die coronasteun aan bedrijven en zelfstandigen ging de Nederlandse overheid een snelle oploop van de werkloosheid tegen. Het CPB stelt samenvattend: de overheid introduceerde de steunmaatregelen tijdig en dat voorkwam grote economische schade, maar het steunbeleid bleef vanuit een economisch perspectief echter wel te lang actief.
Toen de Nederlandse economie herstelde en de arbeidsmarkt verder verkrapte, bleven de steunmaatregelen bestaan en werden deze zelfs ten dele verruimd, wat de doelmatigheid niet ten goede kwam. Afbouw van coronasteunregelingen bleek onder meer lastig vanwege gewekte verwachtingen bij het bedrijfsleven, en omdat aanscherping door middel van gerichtere uitvoeringsregels moeilijk bleek.
Als lessen voor toekomstige economische crises formuleert het CPB dat schokbestendige overheidsfinanciën en wendbare uitvoeringsorganisaties voorwaarden zijn om eventueel steunbeleid tijdig en gericht te kunnen vormgeven. Vooraf duidelijkheid geven over de omvang en de looptijd van de maatregelen helpt de overheid in de toekomst om steunbeleid tijdig af te bouwen.
Bij volgende crises is het volgens het CPB ook belangrijk te voorkomen dat er automatisch naar de overheid wordt gekeken voor compensatie. Het aanhouden van voldoende buffers bij bedrijven en burgers dient te worden aanbevolen, om zo nieuwe schokken zelf op te kunnen vangen.
De omvang van het Nederlandse steunpakket was kleiner dan in andere Europese landen, in Japan en in Angelsaksische landen als de VS en het VK.
Ongeveer 35% van de Nederlandse bedrijven heeft gebruikgemaakt van het belastinguitstel, de loonsubsidie NOW, de vastelastensubsidie TVL of de inkomensondersteuning Tozo. Horecabedrijven en organisaties en instellingen in de culturele sector maakten relatief het vaakst gebruik van de regelingen.
CPB
Het Centraal Planbureau (CPB) levert als onafhankelijk onderzoeksinstituut beleidsrelevante economische analyses en ramingen. Het doet onderzoek naar de Nederlandse economie en het sociaaleconomisch beleid in den brede. Voor beleidsmakers en het bredere publiek vertaalt het instituut wetenschappelijke inzichten naar de dagelijkse beleidspraktijk.