'Hoogbegaafdheid is een aangeboren talent'
DOETINCHEM – Hoogbegaafden weten vaak niet dat zij hoogbegaafd zijn maar, kunnen er wel hinder van ondervinden. Arnout Mostert weet dat uit ervaring. “Hoogbegaafdheid is een aangeboren talent. Als je een talent niet de ruimte en begeleiding geeft die het nodig heeft om tot volle bloei te komen, kan dat leiden tot een bepaald mate van frustratie.”
Door Hans Hissink
Net zoals veel andere hoogbegaafde volwassenen kwam Arnout Mostert erachter hoogbegaafd te zijn doordat het met zijn dochter op de basisschool niet goed ging. “Zij werd getest en bleek hoogbegaafd te zijn. Ik ben toen meteen op internet alles gaan lezen over hoogbegaafdheid en herkende veel van wat ik las ook in mijzelf. Hierdoor kon ik bepaalde dingen die in mijn leven gebeurden en hoe ik me vaak voelde, beter begrijpen. Er valt een hele last van je schouders. Het scheelt veel frustratie en je kunt je ‘gevoel van anders zijn’ ineens plaatsen.”
Niet begrepen en gehoord
Zo'n 2 tot 2,5 procent van de mensen is hoogbegaafd. Zij hebben meer kans om vast te lopen in hun werk en/of privéleven. “Ze raken bijvoorbeeld verveeld op hun werk waardoor ze een bore-out of burn-out kunnen krijgen. Of ze krijgen ruzie met hun leidinggevende, bijvoorbeeld omdat ze veel kritische vragen stellen. Sommigen zijn al jarenlang aan het aanmodderen met hun problemen. Tot in de GGZ aan toe. Zij voelen zich vaak niet begrepen en gehoord. Een hulpverlener die dat niet écht begrijpt, bevestigt ze juist in dat gevoel van onbegrepen zijn, in plaats van ze verder te helpen. Totdat een huisarts, coach, psycholoog, collega of familielid vraagt of ze er ooit wel eens aan gedacht hebben of ze misschien wel eens hoogbegaafd zouden kunnen zijn. Dan gaan ze, net als ik deed, zoeken op internet en lezen ze allerlei persoonlijke kenmerken van hoogbegaafdheid waarin ze zichzelf herkennen.”
Daarom is het belangrijk dat er aandacht is voor hoogbegaafdheid. "Mensen gaan niet op onderzoek uit als ze niet weten dat ze hoogbegaafd zijn. Sommigen vinden na die ‘ontdekking’ hun weg naar gespecialiseerde hulp voor hoogbegaafden.”
Wat is hoogbegaafd?
Je bent hoogbegaafd als je heel slim bent en snel denkt. Meestal betekent dit een IQ van 130 of hoger, maar het gaat om meer dan alleen slim zijn. Hoogbegaafde mensen kunnen moeilijke dingen goed begrijpen en leren snel nieuwe dingen. Ze zijn nieuwsgierig, willen zelf nadenken en zijn vaak creatief. Ook voelen ze emoties sterk en beleven dingen intens. Veel hoogbegaafden twijfelen aan hun eigen slimheid, terwijl ze juist snel ingewikkelde dingen doorzien en hoge verwachtingen hebben van zichzelf en anderen. Omdat ze in grote lijnen en de toekomst denken, kunnen ze ver vooruit kijken.
"Hoogbegaafden zijn vaak gedreven mensen die met grote betrokkenheid werken aan het hogere doel van de organisatie waar ze werken. Dat vinden ze belangrijker dan hun eigen carrière. Ze doen pas iets als het een doel of een reden heeft en vinden het belangrijk dat wat ze doen zin heeft. Omdat ze makkelijk het grotere geheel zien, zien ze ook snel wat verbeterd kan worden en hoe. Als ze dat uiten kunnen ze soms overkomen als bemoeial of erg kritisch, terwijl het alleen maar hun bedoeling is om het beter te maken voor iedereen. Het hoogbegaafde brein is nieuwsgierig en wil graag nieuwe dingen leren, op de CV van een hoogbegaafde staan dan ook vaak zeer uiteenlopende werkzaamheden," legt Arnout uit.
"Veel mensen denken dat het is zoals het is, maar je kan zelf echt veel veranderen. De manier waarop je dingen doet, beleeft, ervaart, je eigen gedachten en gedrag. Je hebt daar veel meer invloed op dan mensen soms denken. Je kunt ervoor zorgen dat je wél ergens gemakkelijker mee kunt omgaan of dingen wél voor elkaar krijgt. Het brein is tot heel veel in staat, ook als het gaat om stappen of ontwikkelingen die ervoor zorgen dat iets verandert." Er zijn trouwens ook een heleboel hoogbegaafden die helemaal geen last hebben van hun hoogbegaafdheid.
Anders denken
Een hoogbegaafde kan een simpel vraagstuk ingewikkeld maken omdat hij of zij anders denkt. "Een hoogbegaafd kind in de klas herkennen is lang niet altijd makkelijk. Doordat ze voorlopen kunnen ze zich snel gaan vervelen. Hierdoor kunnen ze bijvoorbeeld gaan dromen waardoor de leerkracht het gevoel krijgt dat ze het niet volgen of zelfs dat het te snel voor ze gaat. Als je een hoogbegaafd kind een eenvoudige vraag stelt, kan het soms langer duren voordat je een antwoord krijgt. Dat komt doordat het brein heel graag een juist en bruikbaar antwoord wil geven en daarvoor allerlei afwegingen maakt. Het vraagt zich direct van alles af om de vraag beter te begrijpen waardoor het antwoord uiteindelijk klopt of zinvol is. Zo kan het voorkomen dat je, als reactie op die makkelijke vraag, eerst een heleboel vragen terugkrijgt voordat het hoogbegaafde kind een antwoord geeft."
Hoogbegaafden passen zich vaak op heel jonge leeftijd al aan aan hun omgeving. "Van dat aanpassingsgedrag kun je op latere leeftijd veel last krijgen. Als de omgeving meer kennis heeft van hoogbegaafdheid en hoe ermee om te gaan, hebben de hoogbegaafde en de omgeving daar allebei iets aan. De liefde moet wel van twee kanten komen. Een hoogbegaafde ruimte geven, en de juiste begeleiding, maakt het ook mogelijk dat de samenleving veel meer heeft aan de vaardigheden van hoogbegaafden dan dat nu gebeurt. Het is jammer dat er zoveel mogelijkheden blijven liggen. Hoe mooi zou het zijn dat je elkaar op je capaciteiten aanspreekt. Als je een hoogbegaafde in je bedrijf hebt, dan heb je iemand die vaak meer stappen vooruit kijkt dan de rest. Die problemen voorziet in de toekomst die anderen nog lang niet zien aankomen. Als je dat erkent dan kan iedereen daar veel voordeel van hebben."
Talent
Hoogbegaafdheid is een talent. "En als je een talent niet de ruimte en begeleiding geeft die het nodig heeft om tot volle bloei te komen kan dat leiden tot een bepaald mate van frustratie. Vergelijk het met een voetballer of schaatser die talent heeft. Als dat talent niet ontwikkeld wordt blijf je ook maar aanmodderen."
Hoogbegaafden kunnen op een laagdrempelige manier in contact komen met elkaar via de website hiiqer.nl. Arnout Mostert heeft een jaar geleden dit platform, overigens zonder winstoogmerk, gestart omdat hij in zijn praktijk al jaren van hoogbegaafde volwassenen hoort dat zij het moeilijk vinden andere hoogbegaafden te ontmoeten.
2fgcoaching.nl
hiiqer.nl