Terugblik Tweede Kamerverkiezingen
Burgemeester, voor de verkiezingen ontvingen kiesgerechtigden kandidatenlijsten met daarop 23 partijen. Snapt u dat veel kiezers door de bomen het bos niet meer zagen en daarom bleven zweven of zelfs helemaal niet zijn gaan stemmen?
“Beide zijn uitingen van deze tijd denk ik. Er zijn mensen die echt niet weten wat ze willen en toch gaan stemmen en een dag later daar alweer spijt van hebben. Dat is geen verwijt naar de burger, maar meer een constatering van hoe het nu gaat. De opdracht ligt nu bij de samenleving, dus politiek én burgers, om ervoor te zorgen dat er weer meer stabiliteit komt. Minder partijen en meer betrokkenheid bij de politiek zodat de voorspelbaarheid van de kiezer ook weer wat groter wordt. Dat kan allebei bijdragen tot een stabiel politiek klimaat.”
Als een relatief klein percentage van de kiezers zijn stem uitbrengt wat betekent dat voor de democratie?
"Voor een rechtsstaat is het heel belangrijk dat de kiezer betrokken blijft bij de politiek. Een hoge vrijwillige opkomst is een indicator voor de democratie. Op het moment dat die opkomst heel laag zou worden, wat nu niet aan de orde is, dan moeten we ons collectief wel zorgen gaan maken. Bij een aanzienlijk lagere opkomst dan de vorige keer is dat een alarmerend signaal.”
Wat doet versplintering met de bestuurbaarheid van ons land?
“Het beeld nu is dat we een aantal grotere partijen hebben en een hele hoop kleintjes. Dat maakt dat die grotere partijen bijna allemaal op elkaar aangewezen zijn. De opties om tot een kabinet met een realistische meerderheid te komen worden dan steeds kleiner. Wankele meerderheden maken dat dezelfde partijen het bij nieuwe verkiezingen steeds weer met elkaar moeten doen en dat helpt niet bij het terugwinnen van het vertrouwen van de kiezers.”
In sommige andere landen wordt een kiesdrempel gehanteerd waardoor het aantal partijen dat kans maakt beperkt is. Zou dat bij ons ook een goed idee zijn?
“Ons buurland Duitsland heeft een iets ander systeem met een kiesdrempel wat ertoe leidt dat het aantal partijen dat in de Bundestag meedoet beperkt is. Zelfs een grote traditionele stroming als de liberale FDP kan er zomaar uitvallen. Dat maakt het overigens wel eenvoudiger coalities te sluiten. Het vormen van grotere machtsblokken heeft dus ook wel voordelen. Tegelijkertijd kun je stellen dat ons land groot is geworden met het zogenoemde ‘polderen’ wat wil zeggen oog hebben voor elkaars belang. Onze politieke situatie van nu is een afspiegeling is van onze successen in de afgelopen eeuwen en daar moeten we het mee doen. Dat betekent ook dat je gewoon je eigen verhaal moet vertellen en niet waarom het verhaal van de ander niet deugt. Ik zou wensen dat partijen meer hun eigen verhaal gaan vertellen in de hoop en het vertrouwen dat de geïnteresseerde burger dan een weloverwogen keuze kan maken.”
Weinig kandidaten komen uit de regio. Raken wij ondervertegenwoordigd in Den Haag?
"Ik denk dat een gedeeltelijk districtsmodel zoals in Duitsland dat kan veranderen. Een deel van de zetels komt dan uit de districten en een deel wordt rechtstreeks gekozen. Bij het huidige aantal zetels zouden we dan met kiesdistricten van 200.000 tot 250.000 inwoners gaan werken. Voor de Achterhoek zou je dan in ieder geval één kamerlid hebben. Die zou zich veel meer verbonden voelen met zijn kiezers en dat ook meenemen naar Den Haag.
Tekst: Bert Vinkenborg