'Landfort doet iets met je geest'
MEGCHELEN – Stichting Erfgoed Landfort heeft sinds 1 september een nieuwe directeur: Esther Ruesen. Hoogste tijd om kennis met haar te maken. Wie is ze, hoe gaat ze invulling geven aan haar nieuwe baan bij de historische buitenplaats, die z'n deuren opent in het Museumweekend Achterhoek op 14 en 15 november.
Door Henk Waninge
Het doet iets met je. Als het panorama zich voor je ogen ontvouwt na een korte rit op een door bomen omzoomde zandweg. De rust, de natuur, de tuinen, het parkbos en natuurlijk de aanblik van het zachtgele Huis Landfort. Je waant je in een andere tijd. De ratrace, de 24-uurseconomie is even ver weg.
Esther Ruesen uit Dinxperlo kan zich wel vinden in deze beschrijving. “Ik ben een beelddenker en een zintuiglijk mens. Bovendien houd ik van schoonheid. Als ik aan kom rijden zie, ruik en proef ik wat Landfort te bieden hebben. En dat is veel. Het doet iets met je geest,” zegt de nieuwe directeur van de buitenplaats.
Sinds 1 september is Ruesen in dienst. Ze is de opvolger van Femia Siero, die maar korte tijd - nog geen jaar - directeur is geweest. De samenwerking tussen Siero en Stichting Erfgoed Landgoed is beëindigd omdat 'de invulling van het directeurschap niet aan beider verwachtingen voldeed'.
Hoe is Esther Ruesen in Megchelen terechtgekomen? Daarvoor moeten we een paar stappen terug doen. In de afgelopen jaren heeft ze een aardige cv opgebouwd met functies als directeur van het Stadsmuseum in Doetinchem, directeur van de VVV in die stad en projectleider van het programma van de jongste Koningsdag.
Nieuwe
directeur
Esther Ruesen
wil historische
buitenplaats
meer zichtbaar
maken
De liefde voor de Achterhoek - ze is geboren en getogen in Dinxperlo - is haar met de paplepel ingegoten. “Veel mensen waarderen de rust en ruimte in deze regio. Zeker, ik ook, maar daarnaast vind ik het juist mooi als de Achterhoek bruist. Dat is zeker het geval in grotere kernen als Doetinchem en Winterswijk. Ik denk dat we nu een mix van beide hebben.”
“Verder vind ik de regionale economie en werkgelegenheid erg belangrijk. Zelf kom ik uit een ondernemersgezin en ben apetrots op wat hier van de grond is gekomen, wat boeren- en MKB-bedrijven tot stand hebben gebracht, bijvoorbeeld op het gebied van innovatie en duurzaamheid. We zijn hier verbonden met de natuur en dat is iets waar ze in het westen van het land best een beetje jaloers op zijn. Je hoeft hier aan kinderen niet uit te leggen waar de aardappels en de melk vandaan komen. Op foodgebied is de Achterhoek met z'n heerlijke vlees en verse groenten het Toscane van Nederland. We gaan hier op een verantwoorde, respectvolle manier om met de natuur.”
Renovatie
Vanaf de zijlijn heeft ze de afgelopen jaren de grote renovatie (2017-2023) en ontwikkelingen bij Landfort gevolgd. De stichting herstelde de voormalige havezate met de omringende tuin, het koetshuis werd herbouwd terwijl de moestuin inclusief fruitmuur, plantenkas en boomgaard opnieuw werd aangelegd. Dat gebeurde onder directeurschap van René Dessing, die Ruesen de founding father van het nieuwe Landfort noemt.
Na Koningsdag kwam Ruesen terug op aarde. Wat nu? Ze kwam in contact met de voorzitter van Stichting Erfgoed Landfort, die haar vroeg of het directeurschap iets voor haar was. Ze hoefde niet lang na te denken en zei ja op het aanbod. Om meerdere redenen.
“Het is een fantastische plek, die in ere is hersteld. Ik kom uit Dinxperlo en kende de buitenplaats van vroeger. Ben er een paar keer geweest en heb door de ramen naar binnen gegluurd. Wat voor mij ook belangrijk was, is dat mijn nieuwe werkplek in de Achterhoek ligt. En dan ook nog op de grens met Duitsland, ik ben een halve Duitser, mijn moeder komt uit Bocholt. Dus daar kan ik mijn voordeel mee doen bij het opbouwen van een netwerk en in mijn contacten met Duitse toeristen.”
Wat ook mee speelt, is dat Ruesen, die vooral in de culturele sector werkzaam is geweest, wel houdt van een nieuwe uitdaging. Haar vriendinnen waren eerst sceptisch over haar keuze ('Je hebt een spanningsboog van 10 minuten') maar Ruesen voelt zich volkomen op haar plaats.
“Huis Landfort is cultureel erfgoed. Cultuur en natuur worden op deze buitenplaats met elkaar verbonden. Als ik een bijdrage kan leveren om een plek in de regio mooier te maken - ik hou van schoonheid - dan doe ik dat graag. Wat ook belangrijk is, is dat een plek een ziel heeft. En dat heeft Huis Landfort.”
“Wat ik fantastisch vind is het grote aantal vrijwilligers dat wekelijks hier naar toe komt om met veel liefde en respect voor de natuur in de moes- of bloementuin te werken, het bos en plantsoen te onderhouden, rondleidingen te geven of als gastheer/gastvrouw te fungeren. Onze jongste vrijwilliger is midden dertig. Hij zit voor zijn werk de hele dag achter de pc. Een dag in de week komt hij hier om fysieke arbeid te verrichten en z'n hoofd leeg te maken. Weet je wat nu zo aardig is? Hij heeft hiermee zijn ouders aangestoken, die zijn nu ook vrijwilliger.”
Ideeën
Nieuwe bezems vegen schoon, is Esther Ruesen vervuld van dadendrang? Heeft de directeur, die terzijde wordt gestaan door negen medewerkers en tachtig vrijwilligers ('Het is een echt bedrijf'), al plannen voor de toekomst?
“Nee, eerst even pas op de plaats, ik ben me nog aan het oriënteren. En ik heb vragen, veel vragen. Ik ben generalist, geen specialist. Er is in de afgelopen jaren veel gebeurd, dus lijkt me het bestendigen van de bestaande situatie de juiste weg. Behouden wat je hebt. En daarna doorontwikkelen. Maar natuurlijk heb ik ideeën. Zo zouden we op horecagebied nog wel een slag kunnen maken. En samen met kunsthistorica Lucy Geurts ben ik bezig met het samenstellen van de evenementenkalender voor volgend jaar.“
Voorts is ze van plan een paar brainstormsessies te houden met haar medewerkers. Daar moeten vast zes of zeven goede ideeën uitkomen. Ze wil ook de inwoners van Megchelen, waarvoor het landgoed in zijn huidige staat toch een verrijking is, hierbij betrekken. Wat zien ze, wat zou er beter moeten met het 'kasteel', zoals dat eeuwenlang in de volksmond werd genoemd. Een echt kasteel, Schloss Anholt, staat trouwens een paar kilometers verderop, aan de andere kant van de Oude IJssel.
Zichtbaar
Het onderhoud van zo'n buitenplaats kost natuurlijk een aardige som geld. Ruesen: “Om subsidiegelden binnen te halen, moeten we zichtbaar zijn. Dat zijn we wel voor de gemeente en in mindere mate voor de provincie maar bij het rijk ligt dat anders. Dus zal ik mijn best doen om Huis Landfort extra onder de aandacht te brengen in Den Haag. We moeten ervoor zorgen, nog meer dan voorheen, dat de buitenplaats op de kaart wordt gezet.”
Vanwege zijn romantische uitstraling, de oprijlaan, de poort, de gracht en de aanblik is Huis Landfort een gewilde locatie om trouwfoto's te maken. Maar ook als decor voor condoleances wordt de buitenplaats af en toe gebruikt. Ruesen: ”Deze plek is trouw, rouw, rust, liefde, leven en natuur.”
KADER 1 : Historie in het kort
In 1434 wordt de buitenplaats voor het eerst genoemd in een verkoopakte, toen onder de naam Lanckvoort. Door geldzorgen komt Huis Landfort telkens in andere handen. In 1823 komt het in bezit van Johann Albert Luyken en ondergaat een volledige metamorfose: tussen 1825 en 1827 worden aan de zuidkant twee halfronde vleugels aangebouwd, waarbij er één deels wordt gebruikt als inpandige oranjerie.
In de Tweede Wereldoorlog raakt het landhuis zwaar beschadigd, het koetshuis, de paardenstallen en tuinmanswoning branden af. Albert Carl Jonas Luyken, de vierde en laatste generatie Luyken, lukt het niet het zwaar gehavende huis te restaureren en ziet zich genoodzaakt het te verkopen in 1970.
In 2017 koopt de stichting Erfgoed Landfort de historische buitenplaats. In de jaren daarna spant de stichting zich in om de buitenplaats te herstellen. Het resultaat van de renovatie, waarbij vooral is gekeken naar de situatie in de jaren 1823-1827, is een goed ingerichte, plant- boom- en bloemrijke buitenplaats. Bezoekers kunnen ontvangen worden in zowel het landhuis als in het koetshuis met de oranjerie, de tuinen en het omliggende park.
KADER 2: Porseleinen papegaaien
In het landhuis waren door oorlogsschade, plundering en schade door krakers, leegstand, weersomstandigheden en renovaties in het verleden nog maar weinig authentieke interieurelementen aanwezig. Na de renovatie is het landhuis ingericht met wat er over was van de eigen collectie, langdurige bruiklenen en schenkingen. Wat is er zo al te zien in de diverse ruimten? Schilderijen, keramiek, onder andere een Zeister keramieken tegelkachel uit 1830, Franse kroonluchters uit de achttiende eeuw met kristallen ornamenten en een collectie porseleinen papegaaien. Bijzonder is het monumentale schilderij 'Het heldenfeit van de zeelieden van het Franse schip Le Feu' van de Belgische schilder Ernest Slingeneyer. Het heeft betrekking op een waar gebeurd incident op de Noordzee in 1795 waarbij Franse schipbreukelingen werden aangevallen nadat hun boot al eerder tot zinken was gebracht.
