‘Fatale route’: historische DC-3 Dakota vliegt over Doetinchem en omgeving

DOETINCHEM/REGIO - Op 17 augustus vliegt er een DC-3 Dakota boven Doetinchem tussen 16.00 en 17.00 uur. Dit historische vliegtuig is vanaf De Bleek aan de Oude IJssel het beste te zien. Doel van de vlucht? Onderzoek bombardementen op Doetinchem in maart 1945

Op 17 augustus stijgt een historische DC-3 Dakota op van vliegveld Weeze in Duitsland en maken de vlucht die piloten van geallieerde bommenwerpers volgden in maart 1945. Want in die periode werd Doetinchem drie keer getroffen door een bombardement. Vooral die van 21 maart roept veel vragen op. Volgens de vluchtrapporten was het namelijk een vergissing.
De piloten dachten boven Isselburg te vliegen. Maar hoe konden ze er zo ver naast zitten? Het was immers mooi weer. Deskundigen denken een verklaring te hebben gevonden en die willen ze testen. En daarom vliegen ze 17 augustus 2024 opnieuw die fatale route.

Van deze gebeurtenis worden zowel in het vliegtuig als op de grond video-opnamen gemaakt voor een reportage die bij de herdenkingen in maart ’25 vertoond zal worden. 

De bombardementen van 19, 21 en 23 maart 1945 leggen een groot deel van het centrum van Doetinchem in puin. Er vallen meer dan 140 doden. Die dagen is het vanaf de grond gezien mooi weer, maar de piloten klagen in hun vluchtrapporten juist over slecht zicht. De aanvallen maken deel uit van Operation Plunder: de geallieerde troepen rukken op naar Berlijn en moeten daarvoor de Rijn oversteken. Om dat te maskeren worden rookmachines ingezet, wat het slechte zicht in hogere luchtlagen voor de piloten kan verklaren. De Boliestraat in Doetinchem in april 1945 De vraag is: hebben daarom de piloten op 21 maart hun oorspronkelijke doel Isselburg gemist en zijn ze boven Doetinchem terecht gekomen? In de documentaire ‘Met het Begin van de Lente’ legt Herbert Tomesen op 8’25 uit wat er zich waarschijnlijk heeft afgespeeld.
Nu is er de gelegenheid om dit te onderzoeken.

De route 
De DC-3 Dakota stijgt om 16:00 uur op vanaf het vliegveld Weeze. De vlucht gaat eerst naar Wesel a/d Rijn, omdat dit in 1945 een duidelijk herkenningspunt voor de geallieerde vliegers was. Wesel was het ‘Initial Point’ voor de ‘bombing run’. Het toestel maakt daar een draai om op koers 330 graden richting Isselburg te vliegen. Isselburg was het doel van de aanval. Vanwege slecht zicht vlogen de vliegers te ver door en zagen vervolgens Doetinchem aan voor het doelwit met als vervolg het fatale bombardement van 21 maart 1945. Als de historische Dakota rond 16.15 uur boven Doetinchem aankomt, zullen vier bewegingen over en rond het centrum plaatsvinden, de meeste op slecht 400 meter hoogte. De eerste beweging is op maximale hoogte van zo’n 1400 meter en volgt de Oude IJssel. De Dakota, maakt een draai bij Hummelo om vervolgens over de spoorbrug naar de Wilhelminastraat te vliegen. Dit is de reconstructie van één van de twee groepen bommenwerpers op 21 maart 1945. De tweede beweging op zo’n 400 meter hoogte gaat nog een keer via de Oude IJssel en Hummelo en zal via de brug bij de Waterstraat over de binnenstad vliegen. Dit is de andere groep bommenwerpers van 21 maart 1945. De derde vlucht gaat over de Walmolen naar de kruising Waterstraat - Korte Kapoeniestraat, zoals het toestel dat op 19 maart 1945 heeft gedaan. De laatste vlucht gaat over Villa Ruimzicht richting de Oude IJsselbrug en volgt daarmee de route van 23 maart 1945. Daarna vliegt het toestel rond 16.45 uur via onder andere Zeddam en Emmerich terug naar Weeze.

Een bijzonder vliegtuig
De DC-3 Dakota met de naam PH-PBA is destijds gebouwd voor de Amerikaanse luchtmacht en verhuisde begin 1944 naar Europa. Op 6 juni 1944 nam dit toestel deel aan Mission Boston, een nachtelijke operatie waarbij 370 Dakota’s ruim 6.400 parachutisten boven Normandië dropten. Drie maanden later maakte deze Dakota onderdeel uit van de luchtlandingen in Nederland gedurende operatie Market Garden. Afwisselend werden militaire zweefvliegtuigen getrokken en para’s gedropt. Na de oorlog belandde de DC-3 in Nederland, waar zij eerst werd gevlogen door Prins Bernhard (vandaar registratie PH-PBA) en van 1947 tot 1961 werd het toestel ingezet als regeringsvliegtuig. De Dakota is in 1998 grondig gerestaureerd en weer in luchtwaardige toestand gebracht. Later kreeg het toestel de naam ‘Prinses Amalia’. Het is overigens een van de laatste vluchten van dit toestel, want eind 2024 staakt de Dutch Dakota Association haar vluchten met dit type toestel.