Plan De Kwekerij landelijk schoolvoorbeeld modern biobased bouwen

Doetinchem – Er wordt druk gebouwd in plan De Kwekerij in Wijnbergen. Daar verrijzen 130 biobased woningen, voor de verhuur en vrije sector. Opgetrokken in zoveel als mogelijk natuurlijke en/of recyclebare bouwmaterialen. Afgelopen woensdag kregen zowel betrokken partijen als andere belangstellenden op locatie kans de vorderingen te bekijken. Voorafgaand was in het bedrijfspand van Dozon een informatieve bijeenkomst. Daar werd tekst en uitleg gegeven over de totstandkoming van dit prijswinnende bouwproject en de toekomstmogelijkheden in de Achterhoek van deze werkmethode.

Door Reinier Kroesen

Die bijeenkomst werd geleid door Arne Eindhoven, ketenregisseur van Samen Biobased Bouwen. Een van de sprekers was Jan Willem van de Groep, pionier op het gebied van duurzaam bouwen en energietransitie. Hij is programmaregisseur van Building Balance, dat het gebruik van biobased bouwmaterialen wil opschalen en versneld integreren in de bouw. Landelijk is het streven in 2030 minstens dertig procent van de nieuwbouwwoningen te realiseren met deze materialen. Jan Willem is ook aanjager van Toekomstbestendig Bouwen in de Achterhoek. 

Award
De Kwekerij geldt als landelijk schoolvoorbeeld van moderne woningbouw, het eerste project in Nederland gebaseerd op de criteria van ‘Het Nieuwe Normaal’. Een actuele standaard voor circulair en duurzaam bouwen, waarin tevens aandacht is voor sociale thema’s als re-integratie en participatie. Met dit project wonnen gemeente Doetinchem, woningcoöperatie Sité en ontwikkelaars en bouwers BAM Wonen en Welling Bouw de PROVADA Inspiratie Award 2024. Het plan is ingebed in de bestaande landelijke omgeving met veel groen en meanderende wegen en paden. Zowel de huizen als tuinen hebben voorzieningen om flora en fauna te ondersteunen. Natuurinclusief bouwen noemt men dat. Rekening houden met vleermuizen, vogelsoorten als gierzwaluwen, huismussen, insecten en beplanting.

Het zijn energieneutrale woningen, gebouwd met gebruik van veel biobased materialen. Natuurlijke bouwelementen, vervaardigd van dierlijk materiaal, schimmels, planten of bacteriën. Ecologisch verantwoord geteeld, geoogst, gebruikt en hergebruikt. Een ‘van land tot pand’ model noemt Building Balance dat. Veel grasdaken in De Kwekerij, veel (prefab) houtbouw en andere constructiematerialen op natuurlijke basis zoals ook stro en leem.

Rondleiding
Van de 130 kavels zijn er door gemeente Doetinchem 39 uitgegeven voor de vrije sector. Zowel voor vrijstaande woningen, twee-onder-een-kappers als vijf tiny houses. BAM Wonen bouwt 41 koopwoningen en voor Sité ook nog eens 32 sociale huurwoningen. Welling realiseert daarnaast 18 koopwoningen.

Op woensdagmiddag 15 oktober werden in drie groepen rondleidingen gegeven in De Kwekerij, waarbij men kon binnenkijken bij diverse woningen. Nard Everdij van gemeente Doetinchem leidde één van die groepen rond. Nard: “Vroeger was hier de stadkwekerij van de gemeente gesitueerd. Die kweekten hier hun eigen plantjes voor het openbaar gebied, vandaar die naam. Het streven is dat de woningen voor dertig procent uit biobased materialen worden opgetrokken. Vooraf wilden we niet alles vastleggen zoals de kleur van de stenen, dakhellingen of dakhoogtes. Maar we vroegen de potentiële bouwers wel zo veel mogelijk met natuurlijke materialen te werken en natuurinclusieve maatregelen te treffen.“

Kwaliteitsteam
Er is een kwaliteitsteam samengesteld dat de plannen beoordeelde, bestaande uit onder meer een rayonarchitect, stedenbouwkundige en ecoloog.” Ook Nard Everdij is daar onderdeel van, als projectmanager van grootschalige ruimtelijke projecten van gemeente Doetinchem. Dat kwaliteitsteam ging in gesprek met opdrachtgevers en architecten. Nard: “Dan vroegen we aan hen waarom ze kozen voor bepaalde materialen. Door die gesprekken probeerden we te sturen, en sommigen zijn daar heel intrinsiek mee bezig. Die wilden dan zeker weten dat ook alle anderen voor een groen dak zouden gaan. Kijk, daar zijn mensen bezig met een woning compleet van stro, die gaan helemaal los op biobased. Een ander gebruikt geen hout maar bakstenen voor de buitengevel. Die zijn dan wel weer tweedehands.”

Nog te koop
Er blijkt weinig samenhang tussen de woningen, maar dat hoefde volgens Nard ook niet. “Dat is een persoonlijke mening van mij. Die bouwers betalen al een godsvermogen voor hun kavel, dan kun je ze als gemeente ook niet nog eens honderdduizend regels opleggen. We vroegen vooraf wel naar het tuinontwerp om te voorkomen dat te veel stenen bestratingen en houten schuttingen worden toegepast. Ik ben van het stimuleren, vooraf hebben we een inspirerende beurs met ideeën gehouden. Iedereen die een kavel kocht kreeg een tuinbon waarmee ze in gesprek konden met een tuinarchitect, die dan een schets maakte.”

Er zijn nu al huizen bewoond in De Kwekerij, anderen naderen de oplevering, of zijn pas net uit de grond, zo ook de 18 koopwoningen van Welling Bouw. Enkele daarvan staan nog te koop, voor de rest is voor alle huizen een eigenaar gevonden.

www.samenbiobasedbouwen.nl/project/de-kwekerij/