Samen timmeren met kinderen: een nestkast als herfstklus

Kinderen die willen helpen met klussen, vind je in elke straat in Doetinchem en de rest van de Achterhoek. Ze staan erbij als er een schutting wordt gezet, willen de hamer vasthouden en vragen honderd keer of zij ook mogen. Die nieuwsgierigheid is goud waard. Met een goed gekozen klus, het juiste gereedschap en een paar afspraken over veiligheid leer je kinderen niet alleen timmeren, maar ook geduld en nauwkeurigheid. En de herfst is daar een prima moment voor.

Een klus op kindermaat
Een nestkast is een ideaal eerste project. Hij bestaat uit een paar planken, je hebt er alleen een hamer, spijkers en eventueel een boor voor nodig, en het resultaat hangt daarna jaren in de tuin. Bovendien is dit de goede tijd van het jaar: Vogelbescherming Nederland adviseert om nestkasten in het najaar op te hangen, zodat vogels er al aan kunnen wennen en de kast in de winter als slaapplek kunnen gebruiken. Hang hem op een rustige, beschutte plek, uit de volle zon en uit de buurt van katten, met de opening bij voorkeur naar het noordoosten.

Laat de planken vooraf op maat zagen of doe het zagen zelf. Zagen is voor jonge kinderen lastig en het risico op uitschieten is groot. Timmeren, schuren en het ophangen kunnen ze wel grotendeels zelf, met een volwassene ernaast.

Het juiste gereedschap
Een gewone klauwhamer is voor een kind vaak te zwaar en te lang. Een lichtere hamer met een korte steel geeft meer controle, waardoor de spijker vaker recht gaat en de duim vaker heel blijft. Een handige truc om vingers te sparen: prik de spijker eerst door een stukje karton en houd dat karton vast in plaats van de spijker zelf. Is de spijker eenmaal in het hout, dan scheur je het karton weg. Bij hard hout helpt het om met een dun boortje voor te boren, zodat de spijker er makkelijker in gaat en het hout niet splijt.

Ook handig: zorg dat de spijkers binnen handbereik liggen. Wie op een stoeptegel of in het gras zit te timmeren, is anders steeds aan het zoeken. Vakmensen lossen dat op met een spijkerschort voor timmerlieden: een schort of tas op heuphoogte met vakken, waarin spijkers van verschillende lengtes gescheiden blijven en vaak ook een lus voor de hamer zit. Voor kinderen werkt een klein bakje of een oud schort met zakken al prima. Het idee blijft hetzelfde: spijkers op één plek, en niet los in een broekzak of op de grond.

Veiligheid zonder het plezier te bederven
Spreek vooraf een paar duidelijke regels af. Gereedschap wordt niet doorgegeven terwijl iemand nog aan het werk is, de hamer gaat na gebruik terug op een vaste plek en er wordt alleen getimmerd als er een volwassene bij is. Een veiligheidsbril is geen overdreven luxe: een spijker die scheef wordt geraakt, kan wegschieten, en splinters vliegen ook rond bij het schuren. Dichte schoenen zijn verstandig, want een vallende hamer of plank op blote tenen doet flink pijn.

Werk op een stevige ondergrond, bijvoorbeeld een oude tafel of een werkbank op een hoogte die past bij het kind. Een kind dat op zijn tenen moet staan om bij het werkstuk te komen, slaat eerder mis.

Kleding die tegen een stootje kan
Timmeren, schuren en daarna de nestkast schilderen of beitsen: het is werk waar kleding vies van wordt. Een gewone spijkerbroek van een kind slijt bovendien snel bij de knieën, zeker als er op tegels of in het gras wordt gewerkt. Een kinder werkbroek is gemaakt van stevigere stof en heeft vaak verstevigde knieën en extra zakken. Voor veel kinderen is het ook gewoon leuk: ze dragen dan hetzelfde soort kleding als de vakman of vakvrouw die ze bewonderen. Kies wel een maat met wat ruimte, zodat bukken en knielen makkelijk gaat, en denk aan oude kleding of een schort als er geverfd wordt.

Meer dan een vogelhuisje
Wie samen een nestkast bouwt, leert een kind meer dan hoe je een spijker in een plank slaat. Het leert plannen, meten, volhouden als iets niet meteen lukt en zorgvuldig omgaan met gereedschap. En als in het voorjaar een koolmees in en uit vliegt, heeft het kind iets gemaakt dat echt gebruikt wordt. Dat is misschien wel de beste beloning voor een middag timmeren.